Denizin Dibindeki Karaltı

Vaktin birinde bir padişah rüya görmüş. Rüyasında denizin dibinde geziniyormuş. Uzakta dev bir karaltı fark etmiş. Karaltı ona seslenmiş:

- Yaklaş ve beni gör. Benim mahiyetimi kavrarsan saadetin en büyüğüne ulaşırsın.

Padişah tam yaklaşmaya karar vermiş ki o anda uyanmış.

Uyanınca meraka kapılmış. Acaba gerçekten denizin dibinde böyle bir şey var mıydı? Bu nasıl bir rüyaydı, niçin ona yaklaşamamıştı?

Sonunda ferman çıkarmış:

- Kim bana deniz dibinde gördüğüm şeyin resmini çizebilirse, ona yeryüzünün en büyük ödülünü sunacağım.

Tellallar bunu bütün memlekete duyurmuş. Dünyanın dört bir yanından dalgıçlar gelmiş. Her gelen suya dalıp o karaltının neye benzediğini anlamaya çalışmış.

Kimi, o bir hortumdur demiş. Kimi, o bir sütundur demiş. Kimi, bir kamçıya benziyor demiş. Kimi, yayvan bir et parçasıdır demiş. Kimi de, yan yana iki hançerdir demiş.

Her dalgıç, kendi gördüğünün doğru olduğuna yemin ediyormuş. Padişah ise hiçbirinden tatmin olmamış; çünkü kendi gördüğü karaltı, söylenen bütün şekillerden farklıymış. Sabırla, onun tamamını kavrayıp olduğu gibi tarif edecek bir dalgıç beklemiş.

Sayısız dalgıç dalmış çıkmış. Hiçbirinin söylediği ötekiyle tam olarak örtüşmemiş.

Sonunda danışmanlarından biri parçaları birleştirmeyi akıl etmiş. Gövdesi, başı, kuyruğu, hortumu ve sütun gibi ayaklarıyla ortaya bir fil çıkmış.

Danışman çizilen resmi padişahın önüne koyunca padişah heyecanla bağırmış:

- Evet, işte benim gördüğüm buydu!

Yaşlı bilge hikâyeyi burada bitirince çocuklar sormuş:

- Peki padişah kime ödül vermiş?

Bilge, gözlerinin içine bakarak cevap vermiş:

- Fili sütuna benzeten yalan mı söylemiş oldu? Yahut fil bir hortumdur diyen, padişahı aldattı mı? Ya onu hançere benzeten? Hayır. Herkes kendi algılama kapasitesince onu kavradı ve öyle anlattı. Kimse yanlış bir şey söylemedi; ama hepsi eksik söyledi.

- Çoğu doğru da böyledir. Doğruları üst üste koyup onlardan bir bütün meydana getirebilirseniz gerçeğe ulaşırsınız. Herkes kendi doğrusunda ısrar edince de çatışma başlar.